PODSTAWOWE RÓŻNICE

• Łacina - oficjalny język Kościoła Katolickiego. Brak znajomości języka nie jest dla uczestników żadnym problemem - zwykle, za wyjątkiem kapłana, nikt nie rozumie tego starodawnego języka. Jednak łacińsko - polski mszalik (skrócona wersja to 1 kartka A-4) znakomicie rozwiązuje ten problem. Wierni odmawiają po łacinie modlitwy znane wszystkim w wersji polskiej ze Mszy Św. w nowym rycie. Pieśni także śpiewane są w języku polskim.
• Orientacja kapłana - ksiądz skierowany jest w kierunku Najświętszego Sakramentu. Gdy zwraca się do wiernych odwraca się w ich kierunku. Lekcja i Ewangelia oraz kazanie jest odczytywane z ambony zwróconej do wiernych.
• Symbolika orientacji kapłana - celebrans, przewodnik i pasterz, składa Ofiarę i prowadzi lud ku Chrystusowi Najwyższemu Kapłanowi i Wiecznemu Pasterzowi.
• Ołtarz - Msza Św. jest celebrowana przy ołtarzu przedsoborowym - połączonym z tabernakulum, ustawionym przy ścianie prezbiterium, zwykle jest to wschodnia ściana świątyni. W przypadku braku takiej możliwości Msza Św. jest celebrowana na ołtarzu posoborowym, przy zachowaniu właściwej staremu rytowi orientacji kapłana.
• Stary ryt - dla uproszczenia nazywany "trydenckim". Układ mszy został uporządkowany około 400 lat temu podczas Soboru Trydenckiego, jednak podobnie odprawiano Mszę Św. kolejne kilkaset lat wcześniej, zaś korzeniami sięga co najmniej czasów papieży: Św. Damazego (IV w.), Św. Leona I Wielkiego (V w.) i Św. Gelazego (V w.). Uporządkowanie rytu miało na celu ujednolicenie Mszy Św. - istniały regionalne różnice.
• Msza św. składa się z części stałych i zmiennych (propria). Części stałe (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Agnus Dei) są śpiewne na melodię chorału gregoriańskiego. Części zmienne, inne dla każdej Mszy Św. odczytywane są po łacinie - głośno lub w ciszy przez kapłana, względnie śpiewne przez kantora. W języku polskim - Lekcję i Ewangelię odczytuje kapłan, pozostałe przypisane fragmenty wierni odczytują po polsku w ciszy ze swoich mszalików.       
• Tajemnica - starodawny język łaciński i chorał gregoriański sprawiają, że niezwykle silne jest właściwe wierze odczucie tajemniczości i powagi obrzędów.
• Cisza i kontemplacja - dłuższe chwile przeznaczone na kontemplacje, wyciszenie, oczyszczenie duszy i uspokojenie, niezwykle przydatne przy obecnym tempie życia.
• Piękno liturgii - wiele gestów i symboli, duże zaangażowanie ministrantów, w mszach uroczystych częste okadzanie ołtarza, celebransa, ministrantów, wiernych.
• Komunia Św. jest udzielana na klęczkach i do ust.
  
  

PIERWSZA MSZA ŚW. - JAK UCZESTNICZYĆ ?

• Większość osób uczestniczących po raz pierwszy we mszy w starym rycie odczuwa zagubienie i dezorientację. Jest to spowodowane przez inny język i układ Mszy Św. Nie należy się tym zrażać. Warto skupić się na obserwowaniu kapłana i ministrantów oraz wiernych - stałych uczestników tej Mszy. Dzięki temu można szybko nauczyć się właściwych gestów i postaw.
• Niektóre osoby potrzebują dłuższej przerwy przed kolejną mszą. Należy w spokoju oczekiwać na pojawienie się wewnętrznej potrzeby uczestnictwa w starej Mszy.
• Niezależnie od tego, czy pierwsze wrażenie było pozytywne, czy negatywne - po krótkim czasie większość osób, które raz było na Mszy św. trydenckiej, regularnie w niej uczestniczy.

DRUGA MSZA ŚW. - JAK UCZESTNICZYĆ ?

• Przed Mszą Św. warto poczytać o układzie starego rytu Mszy Św. i wydrukować skrócony mszalik zawierający stałe części Mszy Św. oraz informacje o postawach wiernych (kiedy siedzimy, klękamy itp).
• Korzystanie z rozbudowanego mszalika (z częściami zmiennymi) na tym etapie nauki jest niewskazane i może potęgować dezorientację. Mszalik ten zawiera bowiem pełen tekst Mszy Św. wraz z długimi fragmentami wypowiadanymi w ciszy przez kapłana.
• Należy skupić się na zorientowaniu się w przebiegu Mszy Św. - szczególnie kolejności części stałych.

TRZECIA MSZA ŚW. - JAK UCZESTNICZYĆ ?

• Jeżeli opanowaliśmy układ starej Mszy Św. i orientujemy się w kolejności części stałych - kolejnym krokiem powinno być zapoznanie się z częściami zmiennymi. 
• Nadal posługujemy się skróconym mszalikiem, który oprócz części stałych, informacji o postawach wiernych podaje kolejność odczytywania przez wiernych (w ciszy) części zmiennych.
• W kalendarzu liturgicznym dla starego rytu sprawdzamy w jakiej Mszy Św. będziemy uczestniczyć (np. 1. Niedziela Adwentu) a następnie drukujemy przypadające na tę niedzielę części zmienne (Introit, Kolekta itp.) czyli propria.
• Podczas Mszy Św. korzystamy ze skróconego mszalika i wydrukowanych części zmiennych.

KOLEJNE MSZE ŚW. - JAK UCZESTNICZYĆ ?

• Gdy opanujemy omówione wyżej elementy Mszy Św. możemy wyszukać w księgarni internetowej właściwy dla nas mszalik, zawierający pełen tekst Mszy Św. - z częściami stałymi i zmiennymi na każdą niedzielę bądź wyłącznie z częściami stałymi (w takiej sytuacji konieczne będzie drukowanie części zmiennych przed każdą Mszą Św.) wraz z modlitwami wypowiadanymi głośno i w ciszy przez kapłana.
• W księgarniach internetowych oraz na stronach grup wiernych przywiązanych do tradycyjnej liturgii znajdziemy dodatkowe informacje i materiały dla wiernych.

BIERNE UCZESTNICTWO ? 

• Aktywność uczestników liturgii zależy od nastawienia wiernych, mniej zaś od rytu mszy, w której uczestniczą. Osoby uczestniczące regularnie we Mszy Św. w rycie trydenckim zauważają, że w naturalny sposób ich uczestnictwo staje się coraz bardziej pełne. Jest niejako uzupełnieniem czynności przypisanych księdzu. 
• Wierni odczytują części zmienne w języku polskim (kilka dłuższych bądź krótszych fragmentów, innych dla każdej Mszy Św.), śpiewają części stałe oraz pieśni. W tym czasie kapłan w ciszy odmawia modlitwy. Nie ma zatem możliwości aby machinalnie odpowiadać na wezwania kapłana - każdy podczas tej Mszy Św. ma swoje zadanie do wykonania.